Printen

Wonen, studeren, sporten en werken, dat is Delft Zuid-Oost in een notendop. De openbare ruimte getuigt van deze veelzijdigheid: woningen, bedrijfsgebouwen en industrie; we zien monumentale panden en moderne, architectonische hoogstandjes.

Workshop © Jan Brouwer

Workshop © Jan Brouwer

Het gebied wordt intensief benut en het is tamelijk vol. Toch is er behoefte aan meer woningen, bedrijfsterrein en onderwijsfaciliteiten. Daarbij vraagt klimaatverandering om meer waterberging en ‘versterking van de veerkracht van het water- en bodemsysteem’. Meer groen moet de leefomgevingkwaliteit vergroten en helpt bij het bestrijden van hittestress. Er is een uitgebreid wensenplaatje, terwijl de gemeente feitelijk weinig in te brengen had vanwege een beperkte grondpositie; dat vraagt om een uitgelezen, geïntegreerde planaanpak.

Workshop © Jan Brouwer

Verloop

Een intensief participatietraject startte met onderzoekende klimaatateliers en stap voor stap groeide het vertrouwen, en ontstonden creatieve plannen met uitgewerkte mogelijkheden voor water en groen. Extra waterberging, groene daken, waterdoorlatende parkeerplaatsen; Delft Zuid-Oost als een duurzame spons met ruimtelijke kwaliteit en een heuse boulevard aan de Schie.

Ga er maar aan staan. Waterberging realiseren in een gebied waar dat bijna niet meer kan. Toch was dat de opgave vanuit het waterplan Delft. Extra handicap: het gebiedsontwikkelingsproject stuitte op bijzonder veel weerstand vanuit de bewoners van het gebied. Bewoners vroegen meer aandacht voor de leefkwaliteit, en wilden meer groen en water; de gemeente wilde meer woningen en industrie in combinatie met extra waterberging. Op een gegeven moment kwamen gemeente en bewoners recht tegenover elkaar te staan. Er was maar weinig oog voor elkaars belangen en de sfeer zakte ver beneden nul. Gevolg: de trein kwam tot stilstand. Wat nu?

Workshop © Jan Brouwer

Op gang

Om de trein weer in beweging te krijgen startte de gemeente Delft in 2010 het water- en klimaatproject Delft Spetterstad. Spetterstad werd opgetuigd als een tweede spoor, naast het vastgelopen, formele spoor van de gebiedsontwikkeling en herstructurering.

De eerste stap werd het in kaart brengen van de wensen van de gebruikers van de wijk en van de mogelijkheden om de wijk tijdens de revitalisering klimaatbestendig te maken. Tijdens klimaatateliers wisselden professionals vanuit overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen hun ideeën uit met belangenpartijen. En zie, er ontstond begrip voor elkaars posities.

Aan de slag

Nu er geluisterd was, konden – en wilden – de partijen enthousiast verder. Dat gebeurde in een creatief en interactief planproces, samen met bewoners. Mede met behulp van klimaat- en werkateliers en de ‘Serious Climategame’ werden verschillende scenario’s bedacht en uitgeprobeerd. Al werkend werd steeds duidelijker waar men met elkaar naartoe wilde. Uiteindelijk zijn de opbrengsten van dit creatieve spoor ingebracht in het formele spoor: in het lopende milieueffectrapportage-traject en in de formele planprocedures. Daarvoor was tijdens het creatieve proces volop draagvlak ontstaan. Delft Zuid-Oost is weer in beweging.

Het werkt

Delft Spetterstad was een verrassend proces. Het participatieproces met de klimaat- en bewonersateliers, de vele gesprekken, de ontwikkeling en het spelen van de Climategame – het maakte allemaal veel los. En het leverde veel op. De focus werd verlegd naar inzicht in belangen, kansen en mogelijkheden. Daardoor ontstond energie, oplossend vermogen en creativiteit. De wisselwerking tussen het formele en het creatieve traject bleek een vondst. Met als resultaat: een aantrekkelijk klimaat- en toekomstbestendig perspectief voor de wijk en ruimte voor verschillende opvattingen.

Lag het proces voor Delft Spetterstad nog stil, inmiddels worden volop stappen gezet op basis van de inbreng van bewoners en professionals. De versnelling; het contrast met de periode van vastlopen is bijzonder en inspirerend. Er is weer vertrouwen, er is weer betrokkenheid. Er is weer draagvlak in Delft.

geleerde lessen

Voor realisatie van duurzame groenblauwe stedenbouw is het belangrijk om:

  • Vraaggestuurd te werken aan duurzame gebieds- en wijkontwikkeling.
  • Duurzaamheid, leefomgevingskwaliteit en klimaatadaptatie integraal op te pakken als ontwerpopgave.
  • Bestuurlijk lef te hebben vanuit een sterke visie en een sterk verhaal.
  • Van begin af aan bewoners, ontwikkelaars en bedrijven (stakeholders) te betrekken en deze een heldere rol te geven in het proces.
  • Vitale coalities en zelfsturende deelprocessen te creëren (doen, leren en bijstellen).
  • Vroegtijdig publiek private samenwerking op te starten.
  • Private initiatieven te stimuleren via collectief particulier opdrachtgeverschap.
  • Maatwerk door interactieve uitvoering in de praktijk.